Harde hand Uribe krijgt geen grip op Farc

Gertie Schouten

Colombia

Families gijzelaars willen gevangenenruil, geen bevrijdingsacties

De Colombiaanse president Alvaro Uribe hoopte op zijn eerste succes in de strijd tegen de machtige Farc-rebellen. Het werd een fiasco. De guerrillabeweging doodde tien van haar gijzelaars bij een poging van het leger om hen te bevrijden.

AMSTERDAM - Wat een klapper had moeten worden in de strijd tegen de Colombiaanse Farc-rebellen, liep uit op een dramatische mislukking. De Farc vermoordde maandag in koelen bloede tien gijzelaars bij de stad Urrao, in het noordwesten van Colombia, nadat ze lucht had gekregen van een ophanden zijnde bevrijdingsactie door het leger.

De doden zijn acht militairen, gouverneur Guillermo Gaviria van de provincie Antioquia en zijn adviseur voor vredeszaken, tevens ex-defensieminister, Gilberto Echeverri. De laatste twee werden wrang genoeg ontvoerd toen ze een jaar geleden meeliepen in een mars voor vrede.

Volgens één van drie gijzelaars die overleefden, brachten de rebellen hun gevangenen met schoten in hoofd en nek om het leven, nadat ze de militaire helikopters hadden gehoord. Legereenheden die hun kamp twintig minuten later bereikten, troffen er alleen nog lijken aan.

President Alvaro Uribe heeft de verantwoordelijkheid op zich genomen voor de actie, die veel kritiek heeft losgemaakt omdat er wel erg klunzig lijkt te zijn opgetreden. Zo zouden de betrokken militairen geen ervaring hebben gehad met bevrijdingsacties, en wordt ook inzet van helikopters als een stommiteit beschouwd.

De weduwe van de gouverneur van Antioquia kritiseerde de regering dinsdag: ,,Ik heb altijd gezegd het oneens te zijn met militair ingrijpen om hem te redden''. Ook de dochter van de Frans-Colombiaanse ex-senator en -presidentskandidate Ingrid Betancourt, een van de bekendste gijzelaars van de Farc, hekelde 'het spelen van Russische roulette met hun leven'.

De druk op Uribe neemt toe. Niet alleen meer bij familieleden gaan er stemmen op voor het sluiten van een akkoord met de Farc-rebellen over de gijzelaars. Die zouden moeten worden geruild tegen 600 tot 1000 gevangen Farc-leden. De president is echter niet van plan de harde lijn te laten varen die hem vorig jaar aan de macht bracht. ,,In deze momenten van verdriet mag Colombia zich niet gewonnen geven'', zei hij op televisie.

Gepraat over een gevangenenruil wordt er al maanden, maar de standpunten zijn onverzoenlijk. De Farc-rebellen willen alleen een groep 'politieke' gijzelaars laten gaan -prominenten en militairen, nu nog zo'n zeventig mensen. Uribe wil de vrijlating zien aan alle gijzelaars

-jaarlijks zo'n drieduizend- mensen aan wie de Farc veel geld verdient door losgeld te eisen van familieleden en bedrijven.

De president wil bovendien de Farc-gevangenen buiten Colombia brengen -Uribe denkt aan Frankrijk, dat hij heeft gevraagd te bemiddelen. De Farc eist haar kameraden weer in eigen kring te mogen opnemen, en wel in een nieuwe gedemilitariseerde zone waar ze heer en meester is. Tot vorig jaar, onder de toenmalige president Pastrana, had de Farc ook zo'n zone, die de beweging vooral gebruikte voor militaire opbouw en ongestoorde handel in cocaïne en gijzelaars. Uribe zegt dan ook geen vierkante millimeter te zullen demilitarisen.

Hoewel de druk van familieleden begrijpelijk is, zou een akkoord op Farc-voorwaarden terugwerpen naar die periode waarmee Uribe juist heeft willen breken. Na zijn aantreden verhoogde hij de defensiebegroting met een derde, en nog afgelopen week vroeg hij Washington de toch al enorme militaire steun uit te breiden met onbemande spionagevliegtuigen en ander materieel dat in Irak overbodig is geworden.

Veiligheid brengt zijn harde aanpak Colombia echter niet. De Farc -met 17000 strijders de machtigste guerrillagroepering van Latijns-Amerika- heeft op de toenemende druk gereageerd met bomaanslagen tot in Bogotá, waar het voorheen rustig was. Het aantal vluchtelingen is toegenomen.

Uribe waarschuwde voor zo'n terugslag al bij zijn aantreden. De bevrijdingsactie had zijn eerste triomf kunnen zijn. Maar de slechte afloop maakt nu juist pijnlijk duidelijk dat ook hij niet de aanpak heeft gevonden om de 40 jaar oude oorlog in Colombia te beëindigen.

Anibal Gaviria, broer van de vermoorde gouverneur van Antioquia, wordt getroost bij aankomst op het vliegveld van Medellín in het noordwesten van Colombia. FOTO AP