WERELDWIJD AANDACHT VOOR
ONTVOERDE INGRID BETANCOURT

Bij Daphne van Dijk

AMSTERDAM 24 februari 2003 - Gisteren was het precies één jaar geleden dat de Colombiaanse presidentskandidate Ingrid Betancourt (1961) door de FARC-strijders werd ontvoerd. De guerrilla's hadden de Colombiaanse regering een jaar de tijd gegeven om strijdgenoten vrij te laten in ruil voor haar vrijlating. Sinds mei vorig jaar is niets meer van Ingrid Betancourt vernomen. In verschillende wereldsteden werden gisteren diverse acties gehouden om aandacht voor haar gijzeling te vragen.

In Colombia heerst al jaren een burgeroorlog. Het land is in feite een narcostaat waar de drugsmaffia de dienst uitmaakt, politici corrupt of machteloos zijn en guerrilla's en paramilitaire groepen zorgen voor een spiraal van geweld. Zelf noemde Ingrid Betancourt, die vorig jaar januari in Nederland was ter promotie van haar boek 'Woede in het hart' (uitgeverij De Geus), in een interview met deze krant haar land "een enorme frauduleuze schijndemocratie".

Na haar scheiding in 1990 besloot de toen in Frankrijk woonachtige Ingrid Betancourt zich politiek in te zetten voor haar vaderland Colombia. In 1994 werd ze gekozen als parlementslid en in 1998 met de meeste aantal stemmen aller tijden tot senator. Ze heeft dan al naam gemaakt als strijdster tegen de corruptie en het machtsmisbruik van haar collega-politici en ze pleitte voor bevriezing van de buitenlandse (drugs)gelden van de FARC.

In 2000 besloot Ingrid Betancourt, ook de Colombiaanse Jeanne d'Arc genaamd, met haar inmiddels eigen opgerichte partij Oxygèno (Zuurstof) mee te doen met de Colombiaanse presidentsverkiezingen in mei 2002. Ze zou het niet meemaken. Tijdens een campagne in Zuid-Colombia in een gedemilitariseerd gebied waar onlangs de guerrilla's waren verdreven, werden zij en haar campagneleider Clara Rojas door de rebellen van de marxistische FARC, de grootste groep van guerrilla's, ontvoerd. Ingrid Betancourt, die in de peilingen op 2 procent van de stemmen stond, was door de regering herhaaldelijk aangeraden het gebied niet te betreden.

Guerrillaleger

Een maand voor haar ontvoering had ze nog een ontmoeting met enkele prominente leiders van het marxistische guerrillaleger terwijl andere presidentkandidaten absoluut niet welkom waren in de FARC-enclave. Ingrid Betancourt en haar partijleden strijden net als de rebellen voor een sociaal rechtvaardiger samenleving, maar bekritiseren hun gewelddaden.

Ingrid Betancourt wist al jaren dat ze op de lijst stond om vermoord of ontvoerd te worden. Ze werd 24 uur per dag bewaakt door dertig bodyguards en haar twee kinderen woonden uit veiligheidsoverwegingen al jaren niet meer bij hun moeder in Colombia. Toen ze op weg was naar het zuiden van haar land waren haar bodyguards niet bij haar.

Ingrid Betancourt is niet de enige die de afgelopen jaren ontvoerd werd. Alleen al in 2002 werden volgens officiële cijfers meer dan 3000 mensen, waarvan eenderde deel buitenlanders, om politieke of economische redenen door de rebellen of paramilitaire (privé-legers) gegijzeld. Doel is ze uit te wisselen tegen gevangengenomen guerrillastrijders of ze tegen grote sommen losgeld vrij te laten; een belangrijke bron van inkomsten. Mensenrechtenorganisaties schatten dat het aantal ontvoeringen veel hoger is dan de officiële cijfers omdat veel familieleden ontvoeringen niet melden bij justitie. De huidige regering weigert guerrillagevangenen uit te wisselen tegen politieke gegijzelden, kopstukken zoals Ingrid Betancourt.

Afpersing

Pax-Christi is anderhalf jaar geleden een anti-ontvoeringscampagne begonnen. Volgens de coördinator van Latijns-Amerika, Lidiune Zumpolle, zijn ontvoeringen na de Koude Oorlog enorm toegenomen. "Interne gewapende conflicten worden niet meer door de grootmachten gefinancierd, maar moeten toch ergens van betaald worden. Naast bronnen als goud, diamanten of drugs zijn afpersingen en ontvoeringen in toenemende mate een andere heel belangrijke inkomstenbron voor rebellen. Het is een zeer grove schending van het internationaal humanitair recht." Maar zolang nabestaanden bereid blijven geld te betalen om hun geliefden terug te krijgen, zullen de kidnappingen blijven plaatsvinden.

Na een videoboodschap in mei hebben familie en vrienden niets meer van Ingrid Betancourt vernomen. Men vreest voor haar leven omdat ze ernstig ziek schijnt te zijn. In het interview met De Telegraaf vorig jaar zei Ingrid Betancourt niet bang te zijn voor de dood. "Dood gaan we allemaal een keer. Mijn kinderen zijn erop voorbereid dat het kan gebeuren door het leven dat ik gekozen heb, de vijanden die ik gemaakt heb en mijn idealen waarin ik geloof en voor vecht."